به گزارش خبرگزاری آناتولی، حملات آمریکا به ونزوئلا، توجهها را به سابقه طولانی مداخلات نظامی و سیاسی واشنگتن در سراسر آمریکای مرکزی، کارائیب و آمریکای جنوبی جلب کرده است.
روز شنبه، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، تأیید کرد که نیروهای آمریکایی «حملهای گسترده علیه ونزوئلا» انجام دادهاند و گفت که رئیس جمهور نیکلاس مادورو دستگیر و از کشور خارج شده است.
آخرین تشدید تنشها در بحبوحه دههها مداخله ایالات متحده در سراسر منطقه رخ داده است.
سیاست ایالات متحده در قبال قاره آمریکا تا حد زیادی توسط دکترین مونرو در سال ۱۸۲۳ شکل گرفت، زمانی که رئیس جمهور جیمز مونرو به قدرتهای اروپایی در مورد دخالت استعماری بیشتر در نیمکره غربی هشدار داد. از آن زمان تاکنون، این دکترین بارها توسط روسای جمهور بعدی که به دنبال توجیه مداخله ایالات متحده در منطقه بودهاند، مورد استناد قرار گرفته است.
بنا به این گزارش، در اواخر قرن نوزدهم، ایالات متحده به طور فزایندهای برای مقابله با جنبشهای چپگرا و نفوذ شوروی همچنین برای محافظت از مسیرهای تجاری، منافع تجاری و نفوذ سیاسی، به ویژه در کشورهای نزدیک به مرزهای خود، به قدرت نظامی متکی شده بود.
در زیر فهرستی از مداخلات و عملیاتهای عمده ایالات متحده در سراسر قاره آمریکا آمده است.
** آمریکای مرکزی
گواتمالا
در سال ۱۹۵۴، ایالات متحده نقش کلیدی در برکناری رئیس جمهور منتخب دموکراتیک گواتمالا، جاکوبو آربنز گوزمن، ایفا کرد.
طرحهای اصلاحات ارضی آربنز، از جمله اقداماتی که شرکتهای آمریکایی را تحت تأثیر قرار میداد، در طول جنگ سرد، واشنگتن را نگران کرد.
سازمان سیا، تحت ریاست جمهوری دوایت آیزنهاور، کودتایی را سازماندهی و حمایت کرد که منجر به سرنگونی گوزمن و ظهور یک دولت تحت حمایت ارتش به رهبری کارلوس کاستیلو آرماس شد.
گواتمالا بعداً درگیر جنگ داخلی شد که بیش از سه دهه به طول انجامید و صدها هزار نفر کشته یا مفقود شدند.
نیکاراگوئه و هندوراس
نیکاراگوئه طولانیترین مداخله آمریکا در منطقه را تجربه کرده است.
بین اواسط قرن نوزدهم و دهه ۱۹۳۰، نیروهای آمریکایی چندین بار وارد این کشور شدند و بعداً از خانواده سوموزا که دیکتاتوری آنها بیش از ۴۰ سال حکومت کرد، حمایت کردند.
در هندوراس، نیروهای آمریکایی در اوایل دهه 1900 بارها مداخله کردند، اغلب برای محافظت از شرکتهای کشاورزی آمریکایی. گفته میشود این اقدامات حکومت غیرنظامی را تضعیف و کنترل نظامی را تقویت کرده است.
پاناما
در اواسط دسامبر ۱۹۸۹، ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری جورج اچ دبلیو بوش به پاناما حمله کرد.
هدف عملیات نظامی «هدف مشروع»، سرنگونی حاکم بالفعل پاناما، ژنرال مانوئل نوریگا، بود.
نوریگا که به اتهام قاچاق مواد مخدر و پولشویی تحت تعقیب مقامات آمریکایی بود، بعداً به ایالات متحده مسترد شد، در فرانسه زندانی شد و سرانجام به پاناما بازگردانده شد، جایی که در سال ۲۰۱۷ در زندان درگذشت.
** کارائیب
کوبا
پس از آنکه فیدل کاسترو در سال ۱۹۵۹ با سرنگونی فولخنسیو باتیستا به قدرت رسید، روابط بین ایالات متحده و کوبا به سرعت رو به وخامت گذاشت.
در سال ۱۹۶۱، ایالات متحده، به رهبری رئیس جمهور جان اف کندی، از حمله تبعیدیان کوبایی در خلیج خوکها برای سرنگونی کاسترو با تصرف قلمرو و ایجاد قیام حمایت کرد.
این عملیات مخفیانه که به «حمله به خلیج خوکها» معروف است، شکست خورد و اتحاد کوبا با اتحاد جماهیر شوروی را تقویت کرد، تنشهای جنگ سرد در کارائیب را تعمیق بخشید و دههها خصومت بین واشنگتن و هاوانا را تثبیت کرد.
هائیتی
ایالات متحده چندین بار به هائیتی حمله کرده است، از جمله یکی از طولانیترین اشغالهایش که از سال ۱۹۱۵ تا ۱۹۳۴ ادامه داشت.
پس از ترور رئیس جمهور ژان ویلبرون گیوم سام در سال ۱۹۱۵، رئیس جمهور ایالات متحده، وودرو ویلسون، تفنگداران دریایی خود را به هائیتی فرستاد تا نظم را برقرار کرده و ثبات سیاسی و اقتصادی را در کارائیب حفظ کنند.
در سال ۱۹۹۴، تحت عنوان «عملیات حمایت از دموکراسی»، ایالات متحده حملهای را برای سرنگونی رژیم نظامی مستقر پس از کودتای ۱۹۹۱ و بازگرداندن رئیس جمهور منتخب، ژان برتراند آریستید، رهبری کرد.
با این حال، در فوریه ۲۰۰۴، آریستید در بحبوحه یک قیام مسلحانه، فشار بینالمللی و دخالت مستقیم قدرتهای خارجی، از جمله ایالات متحده، کانادا و فرانسه که یک نیروی موقت چندملیتی برای بیرون راندن او تشکیل دادند، از قدرت برکنار شد.
گرانادا
در سال ۱۹۸۳، ایالات متحده و ائتلافی از کشورهای کارائیب عملیاتی را برای سرنگونی دولت نظامی در گرانادا آغاز کردند.
«عملیات خشم فوری» به رهبری رونالد ریگان، رئیس جمهور آمریکا، حدود ۷۰۰۰ سرباز و تفنگدار دریایی را علیه نیروهای گرانادایی و کوبایی در این جزیره مستقر کرد.
این عملیات پس از افزایش تنشها بین ایالات متحده و دولت گرانادا به رهبری «جنبش جواهرات جدید» موریس بیشاپ، یک گروه مارکسیست-لنینیست، انجام شد.
ویلیام جی راتلیف، محقق آمریکایی، در مقالهای با عنوان «ایالات متحده به گرانادا حمله میکند»، نوشت که واشنگتن پس از ترس از تبدیل شدن گرانادا به پایگاه شوروی-کوبا، اقدام به مداخله کرد.
جمهوری دومینیکن
در دهه ۱۹۶۰، پس از آنکه ارتش کنترل جمهوری دومینیکن را به دست گرفت و خوان بوش، رئیس جمهور اصلاحطلب را سرنگون کرد، جنگ داخلی درگرفت.
در بحبوحه ترس از به قدرت رسیدن چپگرایان در دوران جنگ سرد، ایالات متحده در آوریل ۱۹۶۵ به جمهوری دومینیکن حمله و هزاران سرباز را به این کشور کارائیبی اعزام کرد.
لیندون بی. جانسون، رئیس جمهور وقت آمریکا، ادعا کرد که این خطر وجود دارد که این کشور به «کوبای دیگری» تبدیل شود.
پس از مداخله ایالات متحده، جنگ پایان یافت و انتخابات در سال ۱۹۶۶ برگزار شد و خواکین بالاگوئر، یک سیاستمدار محافظهکار، به قدرت رسید.
** آمریکای جنوبی
تحلیلگران مشاهده میکنند که دخالت ایالات متحده در آمریکای جنوبی، بهویژه در دوران جنگ سرد، کمتر بر اشغال نظامی مستقیم و بیشتر بر عملیات مخفیانه، فشار دیپلماتیک و حمایت از رژیمهای نظامی متحد متکی بوده است.
در طول دهه ۱۹۷۰، رژیمهای نظامی تحت حمایت آمریکا در شیلی، آرژانتین، اروگوئه، برزیل، بولیوی و پاراگوئه سرکوب را از طریق عملیات کندور هماهنگ کردند و مخالفان سیاسی را در آن سوی مرزها هدف قرار دادند.
گفته میشود که ایالات متحده در شیلی بین سالهای ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۳ اقدامات مخفیانهای را برای بیثبات کردن دولت سالوادور آلنده، رئیس جمهور سوسیالیست، از طریق فشار اقتصادی و اتهامات مربوط به عملیات سیا انجام داده است که منجر به برکناری او در کودتای نظامی به رهبری آگوستو پینوشه شد.
طبق گزارش دفتر مورخان وزارت امور خارجه آمریکا، ایالات متحده «سابقه طولانی در انجام اقدامات مخفیانه در شیلی داشت؛ این کشور برای حمایت از نامزدهای انتخاباتی بودجه تأمین کرده بود، کمپینهای تبلیغاتی ضد آلنده را به راه انداخته بود و در مورد مزایای حمایت از کودتای نظامی در سال ۱۹۷۰ بحث کرده بود.»
در برزیل، ایالات متحده از کودتای نظامی سال ۱۹۶۴ که رئیس جمهور خوآئو گولارت را از قدرت برکنار کرد، حمایت کرد.
گفته میشود که در بولیوی، واشنگتن پس از کودتاهای ۱۹۶۴ و ۱۹۷۱ از دولتهای نظامی حمایت کرده و فشارهای سیاسی اعمال کرده است.
جیمز اف. سیکمایر پژوهشگر، در مقاله خود درباره روابط ایالات متحده و بولیوی مینویسد که «تصمیم اواخر دهه ۱۹۵۰ برای افزایش قابل توجه کمکهای نظامی ایالات متحده به ارتش نسبتاً کوچک بولیوی، آن ارتش را جسور کرد، نظامی که در سال ۱۹۶۴ کودتا کرد و دموکراسی را برای تقریباً دو دهه از بین برد.»
در این دوره، چه گوارا، انقلابی کوبایی متولد آرژانتین، در سال ۱۹۶۷ پس از عملیاتی با حمایت سازمان سیا، توسط نیروهای بولیوی دستگیر و اعدام شد.
کلمات کلیدی :
مداخلات آمریکاتاریخ مداخلات آمریکا