از این رو روزنامه سیاستروز پیامدهای تصویب یا عدم تصویب آن را مورد بررسی قرار داده است.
FATF چیست و چرا برای اقتصاد ایران اهمیت دارد؟
FATF مخفف گروه ویژه اقدام مالی است. این نهاد بینالمللی در سال 1989 از سوی هفت اقتصاد بزرگ جهان تأسیس شد. دلیل اصلی تأسیس این نهاد بینالمللی از سوی قدرتهای بزرگ اقتصادی مبارزه با پولشویی، جرایم سازمانیافته و شفافسازی نظام بانکی و پرداختها در جهان است. از این رو تصویب یا عدم تصویب FATF میتواند اثرات بسیاری بر اقتصاد کلان ایران و بازارهای مالی داشته باشد. چون ایران سالهاست که در لیست سیاه این نهاد قرار دارد.
سناریوی اول: تأیید FATF چه تأثیری بر اقتصاد ایران دارد؟
اگرچه تصویب FATF به تنهایی نمیتواند مشکلات کلان اقتصادی و سیاسی ایران را حل کند، اما تصویب آن میتواند در بسیاری از مسائل راهگشا باشد.
دسترسی سادهتر به شبکه بانکی بینالمللی
اولین مزیتی که تصویب FATF دارد، دسترسی آسانتر سیستم بانکی ایران به نظام پرداخت بینالمللی است؛ زیرا در این صورت بانکهای بینالمللی میتوانند تعاملات خود را با سیستم بانکی ایران بیشتر کنند.
کاهش هزینهی تراکنشهای مالی
در حال حاضر سیستم بانکی ایران گرفتار تحریمهای شدیدی است. به همین دلیل نمیتوانند به راحتی تراکنشهای مالی خود را انجام دهند. تراکنشهای مالی ایران در سطح جهانی به دلیل تحریمها بسیار پرهزینه است. اگر FATF تصویب شود کارمزد تراکنشهای مالی ایران کاهش پیدا میکند.
اثرات روانی بر بازار
بازارهای مالی از جمله طلا، ارز و سهام به دلیل ماهیتی که دارند در برابر انتشار اخبار سیاسی و اقتصادی واکنش شدیدی نشان میدهند. تصویب FATF میتواند از لحاظ روانی تأثیر معنا داری بر تقاضای ارز و طلا در کشور بگذارد. از سوی دیگر، تقاضا برای سهام و صندوق سهامی را افزایش میدهد.
سرمایهگذاری خارجی
شرکتهای خارجی به دلایل مختلفی نمیتوانند در بازار ایران سرمایهگذاری کنند. ولی تصویب FATF بهعنوان سیگنال مثبتی تلقی میشود که این شرکتها میتوانند در ایران سرمایهگذاری کنند.
بررسی تأیید FATF بر بازارهای مالی
بهترین گزینههای سرمایهگذاری در صورت تأیید FATF
بازارهای مختلفی برای سرمایهگذاری وجود دارند، اما در صورت تصویب FATF بازار اوراق بهادار گزینه جذابی خواهد بود. بسیاری شرکتهای پذیرفته شده در بورس، کالا و خدمات خود را صادر میکنند. اگر این شرکتها بتوانند داراییهای ارزی خود را بدون مشکل وارد کشور کنند، در سودآوری آنها تأثیر بسزایی دارد. از این رو در چنین شرایطی سرمایهگذاری در بورس پتانسیل سودآوری بالایی خواهد داشت؛ اما سرمایهگذاری در بورس فقط به خرید سهام محدود نمیشود.
صندوقهای اهرمی در صورت تصویب FATF میتوانند از سایر صندوقهای سهامی سودآوری بالاتری در کوتاهمدت داشته باشند. چون دامنه نوسان صندوق اهرمی بالاتر از سهام و سایر صندوقهای سهامی است. از سوی دیگر صندوقهای اهرمی از مکانیسم اهرم بهرهمند هستند، یعنی سرمایهگذاران میتوانند سود بالاتری نسبت به دارایی اولیهی خود کسب کنند.
سناریوی دوم: عدمتأیید FATF چه پیامدهایی بر اقتصاد ایران دارد؟
در صورت عدمتأیید FATF پیامدهای جدی متوجه اقتصاد کلان ایران خواهد شد. این پیامدها شامل موارد زیر هستند:
فشار بر تقاضای ارز
اولین پیامد منفی که متوجه اقتصاد ایران خواهد شد، فشار روانی بر تقاضای ارز است. در این حالت ورود ارز به کشور با سختیهای بیشتری مواجه خواهد شد، از این رو فعالان بازار انتظار دارند قیمت ارز رشد قیمت داشته باشند.
مشکل در انجام مبادلات بانکی
در صورت عدم تصویب FATF تحریمهای بانکی همچنان باقی خواهند ماند. در نتیجه تراکنشهای مالی بانکهای ایران همچنان پرهزینه خواهند بود.
افزایش تورم
در چنین حالتی واردات کالا و خدمات با مشکل روبهرو میشوند، چون بانک مرکزی نمیتواند ارز لازم برای خرید کالاهای اساسی را تأمین و انتقال دهد. به همین دلیل قیمت کالاهای وارداتی در بازار افزایش قیمت پیدا میکنند.
کاهش سرمایهگذاری خارجی
بانکها و سایر شرکتهای خارجی عملاً در کشوری که در لیست سیاه FATF باشد سرمایهگذاری نمیکنند. به همین دلیل سرمایهگذاری خارجی به احتمال بالایی کاهش بیشتری را تجربه خواهد کرد.
بهترین گزینههای سرمایهگذاری در صورت عدمتأیید FATF
احتمال تصویب نشدن FATF نیز وجود دارد. در این حالت بازارهای سرمایهگذاری به دلیل فشار روانی ناشی از آن دچار نوسانات قیمتی زیادی میشوند؛ اما در این میان بازارهایی وجود دارند که میتوانند سودهای قابلتوجهی به سرمایهگذاران ارائه دهند. بازارهای ارز و طلا شاید بهترین بازار در چنین سناریویی برای سرمایهگذاری باشند. البته برای سرمایهگذاری در طلا، گزینه بهتری نسبت به طلای فیزیکی وجود دارد. صندوق طلا به دلیل امنیت بالا و حباب قیمتی پایینتر نسبت به سکه، بهترین گزینهی سرمایهگذاری در چنین وضعیتی خواهد بود.
توصیههای عملی برای سرمایهگذاران ایرانی در صورت تأیید یا عدمتأیید FATF
مهمترین اصل سرمایهگذاری تنوع بخشی به سبد دارایی است. چون تشکیل سبد دارایی باعث میشود ریسک سرمایهگذاری تا حد زیادی کاهش پیدا کند. برای این کار سرمایهگذاران میتوانند بجای اینکه تمام دارایی خود را در یک بازار خاص سرمایهگذاری کنند، سرمایهی خود را در چند بازار با ریسکهای مختلف قرار دهند.
برای تنوع بخشی به سبد دارایی، سرمایهگذاران میتوانند از صندوقهای طلا، صندوقهای مختلط و صندوقهای درآمد ثابت استفاده کنند. صندوق مختلط به دلیل اینکه سبد سرمایهگذاری آن از سهام و اوراق با درآمد ثابت تشکیل شده است، ریسک سرمایهگذاری کمتری نسبت به صندوقهای سهامی و اهرمی دارند. از سوی دیگر سرمایهگذاران باید بخشی از دارایی خود را در صندوقهای طلا قرار دهند تا بتوانند در برابر تورم قدرت خرید خود را حفظ کنند؛ اما صندوقهای درآمد ثابت به دلیل اینکه در برابر نوسانات قیمتی بازار مصون هستند، باید همواره جزئی از سید دارایی سرمایهگذاران باشند.