بهگزارش قدسآنلاین، بانک مرکزی که مسئول راهاندازی «سامانه ناظر» برای نظارت بر موجودی طلای پلتفرمهای فروش آنلاین است، قصد دارد پس از استقرار کامل این سامانه، آن را بهطور کامل در اختیار ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز قرار دهد؛ بنابراین، اگرچه زیرساخت نظارت بر معاملات آنلاین طلا توسط بانک مرکزی ایجاد شده، اما مسئولیت مستقیم نظارت بر فعالیت این پلتفرمها بر عهده این بانک نخواهد بود.
پیگیریها از بانک مرکزی نشان میدهد سامانه ناظر با هدف تطبیق موجودی طلای پلتفرمها با میزان تعهدات آنها به کاربران راهاندازی شده است و پس از تکمیل فرایند استقرار، مدیریت و بهرهبرداری از آن به ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز واگذار خواهد شد.
در حال حاضر «طلاسی» بهصورت آزمایشی به سامانه ناظر متصل شده و قرار است سایر پلتفرمهای فروش آنلاین طلا نیز بهزودی به این سامانه متصل شوند. بر اساس برنامه اعلامشده، پلتفرمهای مشمول تا پایان شهریورماه فرصت دارند اتصال خود را به سامانه تکمیل کنند.
با اتصال پلتفرمها، موجودی طلای آنها و میزان دارایی هر کاربر بهصورت آنلاین قابل رصد خواهد بود. به این ترتیب، سامانه ناظر باید امکان تطبیق موجودی واقعی طلا با تعهدات پلتفرمها را فراهم کند و از فروش طلا بیش از میزان پشتوانه موجود جلوگیری شود.
سامانه ناظر بانک مرکزی در اواخر مردادماه امسال با هدف تطبیق موجودی و تعهدات معاملات برخط طلا و نقره راهاندازی شد. دهقاننیا، مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز در آن زمان با اعلام بهرهبرداری از این سامانه گفته بود که چند پلتفرم بهصورت پایلوت به آن متصل شدهاند و تراکنشهای خود را از طریق سامانه انجام میدهند.
به گفته او، راهاندازی سامانه ناظر امکان نظارت سیستمی بر خریدوفروش آنلاین طلا و نقره را فراهم کرده است. پیش از راهاندازی این سامانه، اطلاعات مربوط به فعالیت پلتفرمها از سوی دستگاههایی مانند پلیس فتا و سایر نهادهای نظارتی بهصورت روزانه و با فرایندهای دستی بررسی میشد.
محمدرضا حاجیجعفری، معاون مرکز ملی پایش و بهبود محیط کسبوکار نیز با اشاره به کارکرد سامانه ناظر تاکید کرده بود که این سامانه علاوه بر تسهیل فرایند نظارت، میتواند به کاربران درباره رصد رسمی موجودی و تعهدات پلتفرمها اطمینان بیشتری بدهد.
به گفته او، نظارت دولتی نباید به مداخله در مدل کسبوکار پلتفرمها منجر شود و وظیفه سامانه باید به نظمبخشی، تطبیق موجودی و تعهدات و ارائه اطلاعات معتبر محدود بماند.
دستورالعمل معاملات برخط طلا و نقره نیز پس از بیش از دو سال بررسی در نهادهای مختلف تدوین شده و کارگروه نظارت بر اجرای آن با حضور ۱۲ دستگاه اجرایی، اطلاعاتی، امنیتی، انتظامی و قضایی فعالیت میکند. هماهنگی این کارگروه بر عهده ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز است.
در همین حال، موضوع مسئولیت بانک مرکزی در قبال بازار طلای آنلاین نیز محل اختلاف نظر میان برخی مسئولان و فعالان صنفی بوده است.
رضا الفتنسب، دبیر اتحادیه کسبوکارهای مجازی، چند روز پیش گفته بود که محمدرضا فرزین، رئیس پیشین بانک مرکزی، اعتقاد داشته «اساساً طلا در حوزه مسئولیت بانک مرکزی است»، اما عبدالناصر همتی چنین مسئولیتی را نپذیرفته است.
الفتنسب همچنین بر ضرورت همکاری میان فعالان سنتی بازار طلا و پلتفرمهای آنلاین تاکید کرده و گفته است طلای عرضهشده در پلتفرمها در نهایت از زنجیره سنتی تولید و توزیع تامین میشود؛ بنابراین دو بخش آنلاین و آفلاین بدون همکاری یکدیگر امکان فعالیت پایدار ندارند. او مقاومت در برابر معاملات آنلاین را مشابه واکنشهای اولیه برخی بازارهای سنتی به فناوریهای جدید دانسته و شفافشدن جریان پول و کالا را از پیامدهای مثبت آنلاینشدن معاملات عنوان کرده است.
به این ترتیب، با نزدیکشدن به پایان مهلت اتصال پلتفرمها در پایان شهریور، سامانه ناظر در حال تبدیلشدن به محور اصلی نظارت سیستمی بر بازار طلای آنلاین است؛ سامانهای که اگرچه راهاندازی آن بر عهده بانک مرکزی بوده، اما قرار است مسئولیت بهرهبرداری و نظارت از طریق آن در نهایت به ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز سپرده شود.