این گزارش نه تنها کشورها را در طیفی وسیع از شفافترین نظامهای مالی تا پرریسکترین پناهگاههای پولهای کثیف دستهبندی میکند بلکه نشان میدهد که حتی ۱۰ اقتصاد بزرگ جهان نیز در جایگاههای متفاوتی قرار دارند؛ وضعیتی که سلامت کل نظام مالی جهانی را زیر سؤال میبرد و مبارزه با جرایم مالی را با چالشهای جدی روبهرو ساخته است.
شاخص بازل یک ابزار مستقل رتبهبندی کشورهاست که توسط مؤسسه بازل در حوزه حکمرانی منتشر میشود. این شاخص بر اساس گزارشهای FATF، بانک جهانی، شفافیت بینالملل، آزادی اقتصادی و سایر منابع معتبر بینالمللی همچنین ارزیابیهای تخصصی، نمرهای بین ۰ (ریسک پایین) تا ۱۰ (ریسک بالا) به هر کشور اختصاص میدهد.
گزارش حاضر بر اساس دادههای رتبهبندی عمومی سال ۲۰۲۵ درباره 177 کشور دنیا تهیه شده است.
۱۰ کشور با بالاترین ریسک پولشویی در جهان
بر اساس دادههای شاخص بازل ۲۰۲۵، کشور میانمار با امتیاز ۸.۱۸ بالاترین ریسک پولشویی در جهان را به خود اختصاص داده است. ضعف شدید نهادهای نظارتی، فساد گسترده و تداوم درگیریهای داخلی از مهمترین عوامل این وضعیت عنوان شدهاند.
پس از میانمار، هائیتی با امتیاز ۸.۱۲ در رتبه دوم قرار دارد؛ کشوری که سالهاست با بیثباتی سیاسی، نهادهای ناکارآمد و اقتصاد زیرزمینی گسترده دستوپنجه نرم میکند.
جمهوری دموکراتیک کنگو با امتیاز ۷.۶۳، علیرغم برخورداری از منابع طبیعی غنی، به دلیل حکومت ضعیف، فساد سیستماتیک و درگیریهای مسلحانه، سومین کشور پرریسک جهان شناخته میشود.
رتبههای بعدی بهترتیب به چاد (۷.۵۶)، گینه استوایی (۷.۵۵) و ونزوئلا (۷.۵۵) اختصاص یافته است؛ کشورهایی که نبود شفافیت مالی، تحریمهای بینالمللی، فرار سرمایه و وابستگی شدید به درآمدهای نفتی، ریسک پولشویی در آنها را تشدید کرده است.
در ادامه این فهرست، لائوس (۷.۵۰)، گابن (۷.۴۶)، آفریقای مرکزی (۷.۴۴) و گینهبیسائو (۷.۳۰) قرار دارند؛ کشورهایی که اقتصاد غیررسمی، نظارت مالی ضعیف و بیثباتی سیاسی، بستر مناسبی برای جرایم مالی فراهم کرده است.
۷ کشور از ۱۰ کشور پرریسک در آفریقا قرار دارند. در آسیا نیز میانمار و لائوس در میان ۱۰ کشور پرریسک قرار دارند و ونزوئلا تنها کشور منطقه آمریکای لاتین در میان ۱۰ کشور پرریسک است.
۱۰ کشور با کمترین ریسک پولشویی
در سوی مقابل، شاخص بازل ۲۰۲۵ کشورهایی را معرفی میکند که کمترین میزان ریسک پولشویی را در جهان دارند. بر اساس رتبهبندی، فنلاند با امتیاز ۳.۰۳ در جایگاه کمریسکترین کشور جهان قرار گرفته است.
پس از فنلاند، ایسلند (۳.۰۴) و سنمارینو (۳.۰۸) در رتبههای دوم و سوم قرار دارند. این کشورها بهواسطه شفافیت مالی بالا، نظارت مؤثر و اجرای سختگیرانه مقررات ضد پولشویی، عملکرد ممتازی از خود نشان دادهاند.
در ادامه این فهرست، دانمارک (۳.۱۸)، استونی (۳.۳۵) و سوئد (۳.۴۸) قرار دارند که همگی از نظامهای نظارتی پیشرفته و همکاری فعال با نهادهای بینالمللی برخوردارند.
رتبههای بعدی به آندورا (۳.۴۸)، اسلوونی (۳.۴۹)، نروژ (۳.۷۳) و در نهایت نیوزیلند (۳.۷۶) اختصاص یافته است.
این جدول نشان میدهد که بهترین عملکرد در حوزه مبارزه با پولشویی عمدتاً متعلق به کشورهای اروپای شمالی و کوچک با حکمرانی مالی قوی است. ویژگی مشترک این کشورها شامل شفافیت ساختار مالکیت، دیجیتالی بودن نظام مالی، استقلال نهادهای نظارتی و همسویی کامل با استانداردهای FATF است؛ عواملی که آنها را در پایینترین سطح ریسک پولشویی در سطح جهانی قرار داده است.
وضعیت ۱۰ اقتصاد بزرگ جهان
بررسی شاخص بازل ۲۰۲۵ نشان میدهد که اندازه اقتصاد لزوماً به معنای ریسک پایین پولشویی نیست. بر اساس دادههای آخرین گزارش چشمانداز اقتصاد جهانی صندوق بینالمللی پول درباره 10 اقتصاد برتر دنیا به وضعیت پولشویی در این کشورها میپردازیم.
آمریکا (بزرگترین اقتصاد جهان) با امتیاز ۴.۸۳ و ریسک متوسط روبه بالا، در رتبه 65 دنیا به لحاظ خطرات پولشویی قرار دارد. حجم عظیم تراکنشهای مالی و چالشهای نظارتی در سطح ایالتی از عوامل اصلی این رتبه هستند.
چین بهعنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، با امتیاز ۷.۲۶ یکی از بالاترین ریسکها را در میان اقتصادهای بزرگ دارد؛ ترکیبی از شفافیت محدود، فساد اداری و فعالیت گسترده بخش مالی غیررسمی، این کشور را در رتبه 166 دنیا قرار داده است.
تفاوت قابلتوجه در نمره ریسک آمریکا و چین (۴.۸۳ در مقابل ۵.۳۷) نشاندهنده تفاوت در نظامهای نظارتی و سطح شفافیت است.
آلمان (۴.۹۷) و ژاپن (۴.۷۳) اقتصادهای سوم و چهارم جهان با قرار گرفتن در رتبههای 75 و 57 اگرچه نظام مالی قوی و مقررات سختگیرانه دارند اما همچنان با تهدیدهایی نظیر پولشویی از طریق شرکتهای پوششی، املاک و کازینوها مواجهاند.
در اقتصادهای در حال ظهور؛ هند (۵.۶۶) پنجمین و برزیل (۵.۴۰) دهمین اقتصاد دنیا، در محدوده ریسک متوسط روبه بالا پولشویی قرار دارند؛ اصلاحات نظارتی در جریان است اما اقتصاد غیررسمی و فساد مانع کاهش ریسک شده است. برزیل با قرار گرفتن در جایگاه 98 عملکرد بهتری نسبت به هند با جایگاه 119 از خود نشان داده است.
کشورهای ایتالیا (۴.۷۶) با قرار گرفتن در جایگاه 60 و کانادا (۴.۶۱) با قرار گرفتن در جایگاه 53 نیز با وجود بهبود عملکرد، همچنان با تهدید پولشویی از مسیر بازار املاک روبهرو هستند. ایتالیا هشتمین و کانادا دهمین اقتصاد برتر جهان به شمار میروند.
کشورهای فرانسه (3.99) و انگلستان (۴.04) اقتصادهای هفتم و ششم دنیا، با قرار گرفتن در رتبههای 17 و 21 بهترین وضعیت را در مبارزه با پولشویی در بین 10 اقتصاد برتر دنیا دارند؛ هرچند پولشویی در بازار املاک و تجارت لوکس همچنان یک چالش جدی تلقی میشود.
اقتصادهای اروپایی، آلمان، فرانسه و بریتانیا نمرات مشابهی دارند که نشاندهنده هماهنگی نسبی در استانداردهای نظارتی اتحادیه اروپا است.
شاخص بازل، به دلیل کمبود اطلاعات، گزارشی از وضعیت کشور روسیه بهعنوان نهمین اقتصاد برتر دنیا ارائه نکرده است.
در مجموع، شاخص بازل ۲۰۲۵ تصویر روشنی از وضعیت جهانی مبارزه با پولشویی ارائه میدهد. درحالیکه برخی کشورها و مناطق پیشرفتهای قابلتوجهی داشتهاند، بسیاری از کشورها بهویژه در آفریقا و بخشهایی از آسیا با چالشهای جدی مواجه هستند.
کلمات کلیدی :
نقشه جهانی پولشوییبهشتهای پولشوییارزیابی ریسک پولشوییبالاترین پولشویی در جهانپولشویی ۱۰ اقتصاد بزرگ جهان