به گزارش آسیانیوز، فردی معروف به «پدر موبایل ایران» (با نام مستعار ع.ع) با وعده فروش ارزان تلفن همراه و سرمایهگذاری سودآور (با سود ۴۵ درصدی)، بیش از ۷۵۰ نفر را فریب داده و حدود ۸۰۰ میلیارد تومان کلاهبرداری کرده است. متهم ۵۰ ساله با هویت جعلی (ع.ع) خود را به عنوان مدیرعامل یک شرکت معتبر و واردکننده رسمی موبایل معرفی کرده و با تبلیغات گسترده در فضای مجازی (کانالهای تلگرامی و اینستاگرامی) و رسانههای محلی، مردم را به خرید و سرمایهگذاری ترغیب کرده بود. او برای جلب اعتماد اولیه، به برخی سرمایهگذاران «سود ۴۵ درصدی» پرداخت میکرد تا افراد بیشتری جذب شوند. این روش به «پانزی اسکیم» (Ponzi Scheme) معروف است: پرداخت سود به سرمایهگذاران قبلی از پول سرمایهگذاران جدید، تا زمانی که تعداد سرمایهگذاران جدید کاهش یابد و سیستم فرو بریزد.
رئیس پلیس آگاهی هرمزگان در تشریح این پرونده گفت: «این فرد پس از افزایش شکایات و برای فرار از پیگرد، با ادعای مهاجرت به کانادا تلاش کرد شاکیان را گمراه کند.» متهم سپس با «تغییر هویت و ظاهر» (احتمالاً تغییر رنگ مو، اصلاح صورت، استفاده از عینک و کلاه)، مدتی در بندرعباس با نام مستعار «ع.ن» زندگی کرد و حتی مشغول به تأسیس یک بنگاه املاک شد (برای پولشویی). در نهایت پلیس با «رصد اطلاعاتی و اقدامات فنی» (ردیابی تماسهای تلفنی، رصد حسابهای بانکی و دوربینهای مداربسته)، محل اختفای او را شناسایی کرد. زمانی که قصد خروج از کشور از طریق یکی از جزایر جنوبی (قشم یا کیش) را داشت، در یک ایست و بازرسی دستگیر شد. مأموران با هویت جعلی او مواجه شدند و با تطبیق اثر انگشت، هویت واقعیاش را کشف کردند. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات کلاهبرداری «پدر موبایل ایران»، به تحلیل روشهای فریب او، مقایسه با پرونده کوروش کمپانی، و توصیههای پلیس برای جلوگیری از سرمایهگذاری در طرحهای سودآور غیرواقعی میپردازیم.
روش کلاهبرداری (Ponzi Scheme با سود ۴۵ درصدی)
متهم با استفاده از یک طرح هرمی/پانزی (Ponzi Scheme) عمل کرده است.
مکانیسم:
مرحله اول
جذب سرمایه اولیه. او در فضای مجازی تبلیغ کرد که «با سرمایهگذاری در شرکت واردات موبایل، سود ماهانه ۴۵ درصد دریافت کنید.» برای مثال، اگر فردی ۱۰۰ میلیون تومان سرمایهگذاری میکرد، وعده میداد که ماهانه ۴۵ میلیون تومان سود به او پرداخت کند (البته این سودها از پول خود سرمایهگذاران جدید تأمین میشد).
مرحله دوم
پرداخت سودهای اولیه برای جذب افراد بیشتر. به چند نفر اول که سرمایهگذاری کردند، واقعاً سود ۴۵ درصدی پرداخت کرد (از پول سرمایهگذاران بعدی). این افراد راضی شدند و تبلیغات دهان به دهان کردند. به تدریج تعداد سرمایهگذاران افزایش یافت: از چند ده نفر به چند صد نفر (۷۵۰ نفر). متهم توانست حدود ۸۰۰ میلیارد تومان جمع آوری کند.
مرحله سوم
فروپاشی و فرار. در یک مقطع (وقتی تعداد سرمایهگذاران جدید کمتر از سود وعده داده شده بود)، متهم دیگر نتوانست سودها را بپردازد. سرمایهگذاران به پلیس شکایت کردند. متهم با ادعای «مهاجرت به کانادا» (برای خریدن زمان)، از بندرعباس فرار کرد، هویت خود را تغییر داد و به مدت چند ماه مخفی شد.
این روش کلاهبرداری با «کوروش کمپانی» تفاوت دارد: کوروش کمپانی محصول فیزیکی میفروخت؛ اما «پدر موبایل ایران» اصلاً کالایی نداشت و صرفاً با وعده سود بالا سرمایه جمع میکرد.
مقایسه با پرونده «کوروش کمپانی»
پرونده «کوروش کمپانی» در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۳ با مبلغ ۳۱۷ میلیارد تومان کلاهبرداری (۱۵۰ هزار شاکی) افشا شد. متهم با تبلیغات گسترده در صدا و سیما و فضای مجازی، موبایل میفروخت و وعده سرمایهگذاری با سود بالا میداد. او در نهایت دستگیر و به ۲۰ سال حبس محکوم شد.
تفاوت پرونده جدید با کوروش کمپانی:
رقم کلاهبرداری ۸۰۰ میلیارد تومان (۲.۵ برابر کوروش کمپانی).
تعداد شاکیان:
۷۵۰ نفر (در کوروش کمپانی ۱۵۰ هزار نفر). دلیل کاهش تعداد شاکیان اما افزایش رقم کلاهبرداری، این است که هر شاکی مبلغ بیشتری سرمایهگذاری کرده بود (میانگین هر نفر حدود یک میلیارد تومان!). این نشان میدهد که متهم، افراد ثروتمند (بازاریان، کارخانهداران و...) را هدف قرار داده بود.
شیوه کلاهبرداری:
در کوروش کمپانی، کالا وجود داشت. در پرونده جدید، اصلاً کالایی وجود نداشت؛ صرفاً وعده سرمایهگذاری با سود ۴۵ درصدی (مشابه شرکتهای هرمی).
نقش پلیس در دستگیری
بعد از افزایش شکایات، متهم تلاش کرد رد خود را گم کند. او ابتدا به شاکیان گفت که «به کانادا مهاجرت میکند» تا آنها فکر کنند دیگر اثری از او نیست. اما او در واقع در بندرعباس ماند و هویت خود را تغییر داد.
مراحل مخفی شدن:
تغییر هویت
اسناد هویتی جعلی (کارت ملی، گواهینامه، پاسپورت) به نام «ع.ن» تهیه کرد. احتمالاً با همدستی یک شبکه جعل اسناد.
تغییر ظاهر
موهای خود را رنگ کرد (مثلاً از سیاه به بلوند)، ریش خود را تراشید، از عینک بدون لنز و کلاه استفاده کرد.
تأسیس بنگاه املاک
برای مشروعیت بخشی به درآمدهای کلاهبرداری شده (پولشویی)، یک بنگاه املاک تأسیس کرد و سعی کرد از این طریق پولهای کثیف را به داراییهای قانونی (خرید ملک) تبدیل کند.
پایش حسابهای بانکی
علیرغم اینکه حساب اصلی را خالی کرده بود، یک حساب فرعی (به نام همسرش) در یکی از بانکهای جنوب کشور فعال بود. برداشت وجه از خودپرداز، ردپایی برای پلیس ایجاد کرد.
دوربینهای مداربسته
تصویر او (با ظاهر جدید) در یک فروشگاه ضبط شده بود. کارشناسان پلیس فتای هرمزگان با استفاده از نرمافزارهای تشخیص چهره (شباهت ۸۵ درصدی)، هویت واقعی او را تأیید کردند.
زمان دستگیری
وقتی سوار لنج (قایق موتوری) برای فرار به یکی از جزایر (قشم یا کیش) و سپس خارج از کشور بود، در یک ایست و بازرسی پلیس دریایی، مدارک جعلی وی کشف و بلافاصله دستگیر شد.
علائم هشداردهنده (Red Flags) یک طرح سرمایهگذاری جعلی:
۱. وعده سود غیرواقعی
اگر به شما وعده سود ماهانه بالای ۱۰ درصد داده شد، شک کنید. سود سالانه بانکها حدود ۲۵ درصد است. سود ۴۵ درصد در ماه به معنای بازگشت سرمایه در کمتر از ۳ ماه است! چنین چیزی در اقتصاد واقعی ممکن نیست.
۲. فشار برای تصمیمگیری فوری
متهمان میگویند «فقط تا امشب فرصت دارید، وگرنه از این فرصت طلایی محروم میشوید.» هدف این است که شما فرصت تحقیق نکنید.
۳. عدم وجود مجوز رسمی
قبل از سرمایهگذاری، از بانک مرکزی یا سازمان بورس استعلام کنید که آیا این شرکت مجوز دارد یا خیر. «پدر موبایل ایران» هیچ مجوزی از وزارت صمت نداشت.
۴. بازگشت سرمایه به صورت پلکانی و با تأخیر
در ابتدا سود را به موقع میدهند، اما بعداً با بهانههایی مثل «بحران ارز» یا «مشکلات بانکی» پرداخت را به تعویق میاندازند.
شناسایی شاکیان
تاکنون حدود ۴۵۰ نفر از ۷۵۰ شاکی شناسایی شدهاند. بقیه شاکیان (کسانی که از کلاهبرداری مطلع شدهاند اما هنوز شکایت نکردهاند) باید هر چه سریعتر به پلیس آگاهی هرمزگان مراجعه کنند.
توصیه به شاکیان (کسانی که پول خود را از دست دادهاند)
۱. به همراه مدارک (فیشهای واریزی، پیامکها، مدارک هویتی متهم) به پلیس آگاهی هرمزگان مراجعه کنید (آدرس: بلوار پاسداران، جنب دادسرا). نیازی به مراجعه به استان دیگر نیست.
۲. اگر متهم ملکی به نام خود خریده است (از طریق پولشویی)، آن اموال توقیف میشود و درآمد حاصل از فروش آنها بین شاکیان تقسیم خواهد شد (اما با توجه به رقم ۸۰۰ میلیارد تومان، احتمالاً فقط بخش کوچکی از پول برگردانده میشود).
۳. از ابراز همدردی عمومی (در شبکههای اجتماعی) خودداری کنید؛ این کار به متهم (در دادگاه) کمک میکند که «تخفیف مجازات» بگیرد. بهتر است شکایت خود را صرفاً از طریق مراجع قضایی پیگیری کنید.
این پرونده درس عبرتی بزرگ برای همه سرمایهگذاران است: «طمع، سرمایه را نابود میکند.»