کتاب «همه عاشق دلارهای ما هستند: چگونه پولشویی پیروز شد» نوشتهٔ الیور بولو، نوشتهای بهموقع و تکاندهنده در حوزه ادبیات مربوط به پولشویی و مبارزه جهانی علیه آن است. این کتاب نه تنها اثربخشی چارچوب جهانی مبارزه با پولشویی (AML) بلکه نحوه مفهومسازی ما از خودِ این مشکل را نیز به چالش میکشد.
بولو استدلال میکند که علیرغم دههها تلاش جهانی، پولشویی بهطور معناداری محدود نشده است. این مقیاس همچنان با تخمینهای بلندمدت - تقریباً ۲ تا ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی - مطابقت دارد و نشان میدهد که با گسترش اقتصاد جهانی، تأمین مالی مجرمانه نیز گسترش یافته است.
این تداوم به دلیل کمبود قوانین، نهادها یا منابع نیست. دولتها و بخش خصوصی سرمایهگذاریهای زیادی در سیستمهای AML انجام دادهاند، اما نتایج همچنان محدود است.
نقطه قوت این کتاب، بازتعریف مسئله است. بولو، روزنامهنگار تحقیقی و نویسنده کتاب «سرزمین پول» ، کتاب پرفروش سال ۲۰۱۸ درباره دزدسالاران جهانی، توجه را از جرایم فردی به سمت سیستمهایی معطوف میکند که اجازه میدهند درآمدهای غیرقانونی گردش کنند، گسترش یابند و در نهایت با اقتصاد مشروع ترکیب شوند. مثالهای او، از طرحهای کلاهبرداری گرفته تا فرار از تحریمها، نشان میدهد که چگونه سیستمهای مالی همچنان به جذب وجوه غیرقانونی ادامه میدهند. این امر با یک تغییر سیاست گستردهتر طنینانداز میشود: صداقت مالی یک مسئله انطباق جزئی نیست، بلکه یک نگرانی کلان و حیاتی است.
بولو همچنین مبانی تحلیلی مبارزه با پولشویی (AML) را به چالش میکشد. نشان داده شده است که اتکای سنتی به گزارش فعالیتهای مشکوک توسط مؤسسات مالی بهعنوان ستون فقرات چارچوبهای مبارزه با پولشویی، بهطور فزایندهای از واقعیت فاصله میگیرد. او از طریق موارد مشخص، از جمله طرحهای مبتنی بر تجارت و مکانیسمهای انتقال ارزش غیررسمی، نشان میدهد که پولشویی اغلب از سیستم مالی رسمی عبور میکند. این یک بینش حیاتی است. بخش عمدهای از معماری مبارزه با پولشویی امروزی برای نظارت بر مؤسسات تحت نظارت طراحی شده است، اما فعالیتهای غیرقانونی قابلتوجهی در کانالهای غیررسمی یا نیمهرسمی فراتر از دسترس آن انجام میشود.
این تمرکز بر غیررسمی بودن از اهمیت ویژهای برخوردار است. همانطور که نویسنده توضیح میدهد، اینها تکنیکهای جدیدی نیستند، بلکه قدیمیترین روشهای پولشویی هستند و ریشه در مبادله کالا به کالا، تجارت و شبکههای مورد اعتمادی دارند که پیش از امور مالی مدرن وجود داشتهاند. با این حال، چارچوبهای فعلی مبارزه با پولشویی همچنان بهطور گسترده به سمت بخش رسمی گرایش دارند.
نتیجه، یک نقطه کور ساختاری است: آسیبپذیریها در اقتصادهای مبتنی بر پول نقد، شبکههای تجاری و واسطههای غیررسمی تا حد زیادی مورد توجه قرار نگرفتهاند. بنابراین، عدم تطابق آشکاری بین محل قرارگیری ریسکها و محل اعمال کنترلها وجود دارد.
درعینحال، بولو به خطرات نوظهور، از جمله داراییهای رمزنگاریشده و استیبلکوینها اشاره میکند که با امکانپذیر کردن انتقالهای فرامرزی سریعتر و غیرشفافتر، چشمانداز را پیچیدهتر میکنند. این تحولات، پیام اصلی کتاب را تقویت میکنند: پولشویی بهطور مداوم، اغلب سریعتر از سیستمهایی که برای مهار آن طراحی شدهاند، خود را وفق میدهد.
این کتاب همچنین تناقضات سیستمی را برجسته میکند. تلاشها برای مبارزه با امور مالی غیرقانونی با سیاستهایی همزیستی دارند که سرمایه را - اغلب با بررسی محدود - به سمت املاک و مستغلات، کالاهای لوکس و بازارهای مالی جذب میکنند. توانمندسازان حرفهای بهعنوان توطئهگران به تصویر کشیده نمیشوند، بلکه بهعنوان بازیگرانی که به انگیزههای تعبیه شده در سیستم مالی جهانی پاسخ میدهند، به تصویر کشیده میشوند.
این کتاب در مورد راهحلها چندان قانعکننده نیست. درحالیکه بولو در تشخیص مشکل و آشکار کردن نقاط کور بسیار مؤثر است، بحث سیاستگذاری نسبتاً سطح بالایی دارد. در این کتاب فراخوانی برای بازنگری در سیستم وجود دارد، اما راهنمایی محدودی در مورد چگونگی عملیاتی کردن این تغییر، بهویژه در پرداختن به غیررسمی بودن و پیچیدگیهای فرامرزی، ارائه شده است.
بولو در نهایت ما را با تأملی هوشیار کننده تنها میگذارد: بخش قابلتوجهی از تلاشهای جهانی ممکن است هنوز هم به سمت اهداف اشتباه هدایت شوند و از ابزارهایی استفاده کنند که دیگر با واقعیتهای پولشویی امروزی مطابقت ندارند.
منبع: تارنمای صندوق بینالمللی پول
کلمات کلیدی :
صندوق بینالمللی پولپولشوییپولشویی مبارزه جهانیپولشویی در جهان